Zachodzące w ciągu ostatnich kilkunastu lat społeczno-polityczne i kulturowe przemiany naszej rzeczywistości wymuszają postawienie pytania o zasób współczesnych utworów wartych poznania na lekcjach języka polskiego w zreformowanej szkole. Podstawa programowa w minimalnym stopniu sugeruje ów wybór, zalecając jedynie ogólnikowo przybliżanie literatury współczesnej oraz swoistość jej sytuacji w dzisiejszej kulturze. Stąd pomysł opracowania zbioru szkiców poświęconych wybranym utworom ostatniego półwiecza, do których zaliczono między innymi Żart Milana Kundery, Emigrantów Sławomira Mrożka, Solaris Stanisława Lema, Alchemika Paula Coelho, Prawiek i inne czasy Olgi Tokarczuk. Fragment opracowania Macieja Płazy Nadzieja, marzenie o prawdzie i kosmiczna samotność. O Solaris Stanisława Lema: Solaris jest zgodnie uznawana przez wszystkie opracowania krytyczne za najwybitniejszą powieść Stanisława Lema. [...] Jako powieść fantastyczno-naukowa porusza problemy wykraczające poza horyzont intelektualny tego gatunku; jako utwór z ambicjami filozoficznymi natomiast stawia pytania, na które pozwala tylko właśnie konwencja science fiction. Jest głęboką powieścią o ludzkich ambicjach i pragnieniach poznawczych, a także o odpowiedzialności moralnej, obowiązującej w każdym miejscu i czasie. [...] W ujęciu Lema gatunek science fiction stał się specyficznym kostiumem dla ukazania najważniejszych problemów, dotyczących w takiej samej mierze ludzkości, jak i jednostki kostiumem nie krępującym jednak, lecz przeciwnie: podkreślającym ich najbardziej uniwersalną rangę.